Juli 2026

Volop in ontwikkeling

Fieldlab Groene Hart is volop in ontwikkeling. Een jaar na het verstrekken van de Rijkssubsidie staat een stevige samenwerking tussen provincies, het Rijk, experts en andere betrokken partijen.

Samen met melkveehouders, onderzoekers en beleidsmakers werken we aan oplossingen voor de verduurzaming van de melkveehouderij in het Groene Hart. We benutten de kennis en ervaring van alle betrokken partijen om te komen tot de meest effectieve manier van praktijkonderzoek voor koplopers. Daarbij ontwikkelen we een “innovatieroute” voor melkveehouders die helder en duidelijk is voor iedereen wat betreft doelen, maatregelen, borging, vergunningverlening en financiering.

Want we willen niet alleen resultaten uit ons praktijkonderzoek halen die wetenschappelijk en juridisch hard zijn, maar ook praktisch uitvoerbaar en toekomstbestendig.

In deze nieuwsbrief lees je meer over wat de Kamerbrief over de stikstofaanpak betekent voor onze organisatie, maak je kennis met onze erfcoach Marcel van Middelaar en vind je een link naar de recente openstelling van het subsidieloket van de provincie Noord-Holland. Tot slot blikken we terug op de afgelopen maanden, waarin we verschillende delegaties mochten ontvangen en onze kennis en ervaringen hebben gedeeld.

We wensen je een heel fijne zomer toe!

PS. En wij zijn die zomer begonnen met een nieuwe, frisse huisstijl.

Wat betekent de nieuwe stikstofkoers voor Fieldlab Groene Hart?

Met de Kamerbrief van 26 juni heeft het kabinet de hoofdlijnen geschetst voor een nieuwe aanpak van stikstof en natuurherstel. Positief is dat natuurherstel weer centraal staat in het natuurbeleid en dat er per gebied wordt gekeken wat daar nodig is. De focus verschuift van stikstof als enige graadmeter voor vergunningverlening naar de kwaliteit van de natuur in een gebied en de verschillende factoren die daarop van invloed zijn. Ook maken depositiedoelen plaats voor emissiedoelen.

Deze keuzes sluiten goed aan bij de praktijk waarin Fieldlab Groene Hart werkt. Boeren kunnen zich richten op het verminderen van emissies, natuurorganisaties op herstel en beheer van stikstofgevoelige natuur en de overheid op de financiering en monitoring van emissiereducerende maatregelen én maatregelen voor natuurherstel.

Toch zijn er ook zorgen. Zo zijn de zones die het Rijk heeft aangewezen met een extra reductieopave ruim. En is er nog geen eenduidige manier waarop de kwaliteit van de natuur gemonitord kan worden. Dit zet druk op de gebiedsprocessen rond stikstofgevoelige N2000-gebieden. Onze organisatie richt zich op het ontwikkelen en delen van kennis en inzichten over monitoring en maatregelenpakketten die ook voor ondernemers in deze zones perspectief bieden.

Van beleid naar praktijk

Fieldlab Groene Hart ontwikkelt en deelt kennis over maatregelen waarmee emissies kosteneffectief kunnen worden verminderd. Daarbij staat brede doelsturing centraal, met aandacht voor bodem, water, klimaat, biodiversiteit en dierenwelzijn. Binnen zes ontwikkelrichtingen onderzoeken we welke maatregelen in de praktijk het meest effectief zijn.

In de Kamerbrief worden verschillende doelen aangescherpt. Ook worden nieuwe indicatoren geïntroduceerd, zoals de emissie per fosfaatrecht en een GVE-norm. De komende maanden werken we samen met Wageningen Livestock Research en de drie provincies aan een heldere vertaling van deze ontwikkelingen naar doelen en resultaten (KPI’s) binnen het Fieldlab. Zo dragen we bij aan de ontwikkeling van bruikbare KPI’s die kunnen dienen als resultaatverplichting (norm) of als indicator voor aanvullende sturingsinformatie.

Dat is precies waar Fieldlab Groene Hart voor staat. Melkveehouders, onderzoekers, overheden en ketenpartners werken samen aan oplossingen voor de uitdagingen waar de melkveehouderij voor staat. Door de effecten van maatregelen in de praktijk zorgvuldig te meten en te monitoren, krijgen we beter inzicht in wat onder verschillende omstandigheden wel en niet werkt.

Samen zoeken naar de juiste mix van maatregelen

De Kamerbrief laat zien dat de toekomstige aanpak vraagt om een combinatie van maatregelen. Er is geen standaardoplossing die voor ieder bedrijf en ieder gebied hetzelfde resultaat oplevert. De beste aanpak hangt af van de lokale situatie en de mogelijkheden van de ondernemer.

Binnen Fieldlab Groene Hart onderzoeken melkveehouders en onderzoekers daarom welke combinatie van maatregelen in de praktijk het meeste perspectief biedt. Daarbij gaat het om een mix van managementmaatregelen en technische innovaties, eventueel aangevuld met extensivering als de gebiedsopgave daarom vraagt.

Bij de beoordeling van deze maatregelen kijken we niet alleen naar de verwachte bijdrage aan natuur- en milieudoelen, maar ook naar vragen als:

Is de werking voldoende aantoonbaar en juridisch te onderbouwen?
Is de maatregel praktisch uitvoerbaar binnen de dagelijkse bedrijfsvoering?
Is de maatregel financieel haalbaar voor een melkveebedrijf?

Door deze vragen vanaf het begin mee te nemen, ontstaat kennis die ondernemers, overheden en andere betrokken partijen helpt om realistische en goed onderbouwde keuzes te maken.

Samen werken aan toekomstbestendige landbouw

De komende periode verschuift de aandacht van landelijke plannen naar de uitvoering in de regio. Dat vraagt om samenwerking, betrouwbare kennis en ruimte om in de praktijk te leren wat werkt.

Fieldlab Groene Hart vervult hierin een verbindende rol. Door melkveehouders, onderzoekers, overheden en ketenpartners samen te brengen, werken we aan oplossingen die bijdragen aan natuur, water en klimaat én die passen binnen de juridische en economische randvoorwaarden van de praktijk.

Zo bouwen we samen aan een toekomstbestendige melkveehouderij in het Groene Hart: gebaseerd op praktijkkennis, goed onderbouwde keuzes en maatregelen die daadwerkelijk uitvoerbaar zijn.

Delegaties op bezoek

De afgelopen maanden was het druk op onze hub KTC Zegveld en mochten wij onze kennis delen met drie bijzondere delegaties.

In april bezocht een delegatie van 14 Hongaarse beleidsmakers, wetenschappers en boeren ons land om Nederlandse oplossingen voor landbouw en waterbeheer te verkennen. De focus lag op innovatieve landbouw, samenwerking tussen overheid, boeren en onderzoekers en de toepassing van onderzoeksresultaten in de praktijk. Het doel was om kennis en succesvolle voorbeelden te vertalen naar Hongaarse omstandigheden. Samen met het Nationaal Platform Agrarische Experimenteerlocaties kregen zij een rondleiding en gaven wij uitleg over onze aanpak om de melkveehouderij te verduurzamen met doorbraakinnovaties in het Groene Hart.

In mei ontvingen we, ook samen met het Nationaal Platform Experimenteerlocaties, een delegatie van zo’n 40 mensen uit Europa van RefreSCAR, en specifiek de werkgroep AKIS (Agricultural Knowledge and Innovation Systems) die zich richt op het verspreiden van landbouwkennis en het versnellen van innovatie op het boerenerf. Doel van hun bezoek was kennis opdoen over de wijze waarop wij onze organisatie ingericht hebben. Ook presenteerden wij de wijze waarop wij onze experimenten uitvoeren en de opgedane kennis ervan delen. We namen de delegatie mee in onze verhalen, terwijl we de onderzoeksvelden bezochten.

In juni mochten we op onze hub een delegatie ontvangen van het attaché-netwerk van het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur. Vanuit posten in Europa, Zuid-Korea en Japan volgen zij ontwikkelingen in de landbouw en vertegenwoordigen zij de Nederlandse belangen in het buitenland.

Delegatie van EU-raden op onze hub KTC Zegveld

De verbindende schakel tussen boer, onderzoek en beleid

Sinds kort is Marcel van Middelaar als erfcoach verbonden aan Fieldlab Groene Hart. Hij is het vaste aanspreekpunt voor melkveehouders die als koploper deelnemen aan ons Fieldlab en ondersteunt hen bij het delen van praktijkervaringen en de gezamenlijke kennisontwikkeling.

Maar wie is Marcel, wat drijft hem en wat kunnen deelnemers van hem verwachten? In dit interview stelt hij zich voor.

Wie is Marcel van Middelaar?

Ik ben 52 jaar, getrouwd en vader van twee kinderen. Ik ben opgegroeid op een veehouderijbedrijf en ben zelf melkveehouder geweest. Daarnaast heb ik gewerkt in zowel het publieke domein als het bedrijfsleven, waarbij landbouwbeleid en relatiebeheer de rode draad vormden. Ook heb ik de opleiding Bedrijfskunde & Agribusiness afgerond. Naast mijn werk ben ik actief in het verenigingsleven, racefiets ik graag en houd ik van het bourgondische leven.

Waar kijk je het meest naar uit?

Ik kijk er vooral naar uit om de stap te zetten van denken naar dóén. Samen met melkveehouders, onderzoekers en beleidsmakers werken aan een toekomstbestendige melkveehouderij. Dat inspireert en motiveert mij. Het mooie is dat ik verbindingen kan leggen, zowel op het boerenerf als aan de overlegtafel met overheden en onderzoekers. Zo doen we praktijkervaring op die waardevol is voor de koploperbedrijven én voor de melkveehouderij als geheel.

Mensen kennen de functie van erfcoach misschien nog niet. Wat houdt jouw rol precies in?

De erfcoach doet meer dan alleen coachen. Ik ben gesprekspartner én de ogen en oren van het Fieldlab. Ik verbind praktijk, onderzoek en beleid door leerervaringen te delen en kansen en knelpunten te signaleren en terug te koppelen. Zo vorm ik de schakel voor kennisontwikkeling en kennisdeling tussen alle betrokken partijen.

De erfcoach verbindt praktijk, onderzoek en beleid. Waarom is die verbindende rol volgens jou zo belangrijk?

De uitdagingen waar de agrarische sector voor staat, zijn groot. Daarom is het belangrijk om samen te experimenteren en te leren in de praktijk. Mijn rol is ervoor te zorgen dat de kennis en ervaringen die tijdens de uitvoering van maatregelen op het boerenerf worden opgedaan, niet versnipperd raken. Ze moeten juist worden verzameld, gedeeld en met elkaar worden verbonden. Je kunt mij daarom zien als een kennis- en informatiemakelaar voor melkveehouders, beleidsmakers en onderzoekers. Juist door die verbinding te leggen, vanuit de praktijk op het boerenerf, kunnen we de transitie naar een toekomstbestendige melkveehouderij echt in beweging brengen. Daar ben ik van overtuigd.

Wat wil je voor deelnemende melkveehouders betekenen?

In de eerste plaats wil ik benaderbaar en zichtbaar zijn. Mijn insteek is: geen gedoe. Ik hoop de koploperbedrijven zoveel mogelijk te ontzorgen. Niet door het plan van de melkveehouder of zijn bedrijfsadviseur over te nemen, maar door informatie te delen, verhelderende vragen te stellen over de toepassing en uitvoering van maatregelen in de praktijk en onduidelijkheden en belemmeringen aan de kant van onderzoek en overheid te signaleren en te helpen wegnemen.

Ik loop letterlijk met de melkveehouder mee tijdens het realiseren van innovatieve maatregelen. Ik ben het aanspreekpunt vanaf het moment dat een melkveehouder interesse heeft om via het Fieldlab aan de slag te gaan met maatregelen op het gebied van emissies, bodem, water en biodiversiteit, tot en met de uitvoering en het meten en monitoren van de effecten.

Ik help bij het vinden van de juiste informatie en denk mee over oplossingen. Kennisontwikkeling en kennisdeling hebben daarbij een hoge prioriteit. De erfcoach begeleidt kennisbijeenkomsten met én voor melkveehouders. Ik hoop dat melkveehouders steun en motivatie ervaren bij het nemen van maatregelen die bijdragen aan een toekomstbestendige melkveehouderij.

Als je één boodschap aan melkveehouders zou mogen meegeven, welke zou dat zijn?

Koploper zijn binnen Fieldlab Groene Hart is iets bijzonders. Vertrouw op jezelf en op je vakmanschap. Ik kom als erfcoach niet vertellen hoe het moet, maar help je ontdekken wat het beste bij jouw bedrijf past. Jij kent je bedrijf het beste. Ik breng verbinding, informatie en hopelijk een frisse blik mee. De toekomst van de melkveehouderij maken we niet achter een bureau, maar samen op het erf. Ik kijk ernaar uit om die weg samen met de deelnemers te bewandelen.

Marcel van Middelaar is bereikbaar via 06 2450 6377, 0172 748 109 of erfcoaches@fieldlabgroenehart.nl.

Openstelling subsidieloket Noord-Holland

Noord-Hollandse melkveehouders kunnen vanaf 14 juli tot 1 december 2026 subsidie aanvragen voor investeringen die hun bedrijf klaar maken voor de toekomst. De provincie stelt ruim €2 miljoen beschikbaar voor innovatieve technieken die helpen om emissies te verlagen, efficiënter te werken en ruimte te houden voor verdere bedrijfsontwikkeling. De subsidie kan worden ingezet voor duurzame bedrijfsplannen en emissiereducerende maatregelen.

Wil je meer weten over deze subsidie in relatie tot ons Fieldlab? Neem dan contact op met onze erfcoach Marcel van Middelaar, telefoon: 06 24 50 63 77, email: erfcoaches@fieldlabgroenehart.nl

Naar de subsidie

Fieldlab Groene Hart komt tot stand in samenwerking met:

Stichting Fieldlab Groene Hart biedt ruimte aan innovaties in de melkveehouderij in het westelijk veenweidegebied met als doel invulling te geven aan de opgaves op het vlak van stikstof, broeikasgas, water en biodiversiteit. De stichting bestaat uit een bestuur met vertegenwoordigers van Boeren met Perspectief en Kennis Transfer Centrum Zegveld.

Onze Algemene Adviesraad geeft gevraagd en ongevraagd, advies aan het stichtingsbestuur en bestaat uit oprichtingspartners Wij.land, BoerenNatuur Zuid-Holland en Veenweide Innovatiecentrum, LTO Noord regio West, HAJK, Rabobank Food & Agri Zuid-Holland, Louis Bolk Instituut, Naturalis, PPP-Agro Advies, , Boerenverstand en Friesland Campina en Vereniging Kwaliteit Luchtmetingen.

In de Bestuurlijke Adviesraad vindt bestuurlijke afstemming plaats over de inzet van de subsidiegelden van Rijk en provincie en wordt gevormd door de gedeputeerden uit de provincies Zuid-Holland, Utrecht, Noord-Holland en een afgevaardigde vanuit het ministerie van LVVN, RTLG.

Voor vragen kunt u contact opnemen met: info@fieldlabgroenehart.nl en
op telefoonnummer 0172 74 81 09

www.fieldlabgroenehart.nl

Nieuwe abonnees kunnen zich hier inschrijven.

Nieuwsbrief

Volop in ontwikkeling

Wat betekent de nieuwe stikstofkoers voor Fieldlab Groene Hart?

Delegaties op bezoek

Openstelling subsidieloket Noord-Holland

Fieldlab Groene Hart komt tot stand in samenwerking met:

Volg ons op